Acupunctuur als aanvullende therapie bij post-COVID-19 klachten

De COVID-19 pandemie vormt wereldwijd een grote bedreiging voor onze gezondheid. Er is nog geen gerichte curatieve of preventieve behandeling tegen Corona ontwikkeld. De behandeling binnen de reguliere geneeskunde is (intensief) symptomatisch inclusief de huidige hoogtechnologische middelen die ons daartoe ter beschikking staan. Inmiddels zijn er diverse artikelen gepubliceerd in de medische vakliteratuur die aangeven dat acupunctuur (in de traditie van TCM – Traditional Chinese Medicine) een belangrijke bijdrage kan leveren in de behandeling van COVID-19 patiënten.

De ernstig zieke COVID-19 patiënt wordt in de meeste gevallen primair in het ziekenhuis opgenomen waar snelle en intensieve (reguliere) diagnostiek en behandeling beschikbaar is.  Met name in de fase na ziekenhuis opname, of voor de minder zieke patiënt die thuis in quarantaine verbleef is er naast voortgezette reguliere medische zorg  plaats voor acupunctuur voor gerichter, sneller en vollediger herstel van de patiënt. In de literatuurlijst van de Federatie Medische Specialisten over nazorg, revalidatie en overleving in relatie tot COVID-19 infectie wordt aan liefst drie artikelen gerefereerd over acupunctuur als behandelingsoptie in dit verband. (https://www.demedischspecialist.nl/sites/default/files/literatuur_revalidatienazorgsurvival.pdf).1,2,3

Inmiddels is gebleken dat COVID-19 patiënten (ook degenen die slechts milde klachten hebben) in de herstelfase langdurig last houden van ernstige vermoeidheid, spierzwakte, kortademigheid, pijnklachten, depressie en posttraumatische stressstoornis (PTSS).  Dit zijn diagnosen die ook uitstekend gesteld kunnen worden in het kader van de TCM traditie, als basis voor een succesvolle acupunctuurbehandeling.  De beschikbare literatuur hierover tot op heden valt weliswaar in de categorie ‘expert opinion’; Randomized Controled Trials zijn nog niet beschikbaar. Dit geldt echter evenzeer voor de reguliere geneeskunde. Alle behandelingen  – vele enthousiaste theorieën en experimenten ten spijt – zijn symptomatisch gericht op basis van gediagnosticeerde of vermoedde pathologie en expert opinion. In alle redelijkheid is het aannemelijk dat acupunctuur in de herstelfase na COVID-19  effectief kan zijn voor de genoemde klachten in analogie met vergelijkbare klachten bij andere aandoeningen, die baat hebben bij acupunctuur behandeling.

Er is evidence dat acupunctuur goed helpt bij kanker-gerelateerde vermoeidheid en het chronisch vermoeidheids syndroom.4-7 Het is aannemelijk dat acupunctuur als aanvullende behandeling op de reguliere geneeskundige behandeling net zo goed helpt bij post-COVID-19 vermoeidheid.

Bij pijnklachten is er voldoende bewijs dat acupunctuur behandeling effectief is bij diverse vormen van pijn.8-10 Dat zal onverkort gelden voor de specifieke en aspecifiek pijnklachten ten gevolge van COVID-19 infectie.

Acupunctuur is nuttig gebleken als aanvulling op reguliere behandeling bij patiënten met restrictieve longaandoeningen zoals COPD, waarbij acupunctuur de benauwdheid en de levenskwaliteit van deze patiënten verbetert.11,12 Daar bij COVID-19 patiënten ook sprake is van benauwdheid als gevolg van alveolaire schade aan de longen, ligt het in de lijn der verwachtingen dat ook hier acupunctuur substantieel zal kunnen bijdragen.

Voor depressie en PTSS heeft acupunctuur een bewezen meerwaarde naast de reguliere therapie.13-16

In het kader van deze introductie van wat acupunctuur voor COVID-19 patiënten te bieden heeft leek het ons niet zinvol specifieke acupunctuur behandelprotocollen te noemen; daarvoor zij in eerste instantie verwezen naar de beschikbare artikelen daarover.

Tenslotte moet nog genoemd worden dat acupunctuur – mits in goed geschoolde en ervaren handen – een veilige behandeling is zonder relevante bijwerkingen.17

Op grond van bovenstaande argumenten willen wij nadrukkelijk pleiten voor het opnemen van acupunctuur als een belangrijke behandelingsmodaliteit bij post-COVID-19 klachten. Hiervoor kunnen patiënten bij voorkeur verwezen worden naar BIG-geregistreerde arts-acupuncturisten (zoals alle leden van onze vereniging WAVAN). Zij zijn opgeleid tot regulier arts en waarderen en respecteren alle kwaliteiten van de reguliere geneeskunde, naast de meerwaarde tot in detail die aanvullende behandeling met acupunctuur heeft te bieden. Acupunctuur of TCM concurreert nimmer met reguliere geneeskunde maar biedt vaak een belangrijke aanvulling of extra behandelmogelijkheid voor de vaak ernstig of langdurig zieke COVID-19 patiënt.

Opgesteld door de Wetenschappelijke Commissie van de WAVAN (Wetenschappelijke Artsen Vereniging voor Acupunctuur in Nederland)

Referenties:

  1. Expert group of the China Association of Acupuncture-Moxibustion. Guidance for acupuncture and moxibustion intervention on COVID-19 (Second edition) https://exploreim.ucla.edu/wp-content/uploads/Guidelines-on-Acupuncture-and-Moxibustion-Intervention-for-COVID-19-second-edition-with-logo.pdf
  2. Fleckenstein J, Füzeki E, Banzer W. Die Anwendung der Traditionellen Chinesischen Medizin (TCM)/Akupunktur in der Therapie und Prävention von SARS-CoV-2-Infektionen: White Paper des Wissenschaftszentrums der deutschen Ärztegesellschaft für Akupunktur. Deutsche Zeitschrift für Akupunktur. 2020 Apr: 1–4
  3. Liu WH, Guo SN, Wang F, Hao Y. Understanding of guidance for acupuncture and moxibustion interventions on COVID-19 (Second edition) issued by CAAM. World J Acupunct Moxibustion. 2020 Mar 17 [[Epub ahead of print].
  4. Zhang Y, Lin L, Li H, Hu Y, Tian L. Effects of acupuncture on cancer-related fatigue: a meta-analysis. Support Care Cancer. 2018;26:415-425.
  5. Cheng CS, Chen LY, Ning ZY, Zhang CY, Chen H, Chen Z, Zhu XY, Xie J. Acupuncture for cancer-related fatigue in lung cancer patients: a randomized, double blind, placebo-controlled pilot trial. Support Care Cancer. 2017;25:3807-3814.
  6. Wang T, Xu C, Pan K, Xiong H. Acupuncture and moxibustion for chronic fatigue syndrome in traditional Chinese medicine: a systematic review and meta-analysis. BMC Complement Altern Med. 2017;17:163.Kim JE, Seo BK, Choi JB, Kim HJ, Kim TH, Lee MH, Kang KW, Kim JH, Shin KM, Lee S, Jung SY, Kim AR, Shin MS, Jung HJ, Park HJ, Kim SP, Baek YH, Hong KE, Choi SM. Acupuncture for chronic fatigue syndrome and idiopathic chronic fatigue: a multicenter, nonblinded, randomized controlled trial. 2015;16:314.
  7. Vickers AJ, Vertosick EA, Lewith G, MacPherson H, Foster NE, Sherman KJ, Irnich D, Witt CM, Linde K; Acupuncture Trialists’ Collaboration. Acupuncture for Chronic Pain: Update of an Individual Patient Data Meta-Analysis. J Pain. 2018;19:455-474.
  8. Chiu HY, Hsieh YJ, Tsai PS. Systematic review and meta-analysis of acupuncture to reduce cancer-related pain. Eur J Cancer Care (Engl). 2017;26: e12457.
  9. MacPherson H, Vertosick EA, Foster NE, Lewith G, Linde K, Sherman KJ, Witt CM, Vickers AJ. The persistence of the effects of acupuncture after a course of treatment: a meta-analysis of patients with chronic pain. 2017;158:784-793.
  10. Hsieh PC, Yang MC, Wu YK, Chen HY, Tzeng IS, Hsu PS, Lee CT, Chen CL, Lan CC. Acupuncture therapy improves health-related quality of life in patients with chronic obstructive pulmonary disease: A systematic review and meta-analysis. Complement Ther Clin Pract. 2019;35:208-218.
  11. von Trott P, Oei SL, Ramsenthaler C. Acupuncture for Breathlessness in Advanced Diseases: A Systematic Review and Meta-analysis. J Pain Symptom Manage. 2020;59(2):327-338
  12. Kim YD, Heo I, Shin BC, Crawford C, Kang HW, Lim JH. Acupuncture for posttraumatic stress disorder: a systematic review of randomized controlled trials and prospective clinical trials. Evid Based Complement Alternat Med. 2013;2013:615857.
  13. Engel CC, Cordova EH, Benedek DM, Liu X, Gore KL, Goertz C, Freed MC, Crawford C, Jonas WB, Ursano RJ Randomized effectiveness trial of a brief course of acupuncture for posttraumatic stress disorder. Med Care. 2014;52(Suppl 5):S57-64.
  14. Chan YY, Lo WY, Yang SN, Chen YH, Lin JG. The benefit of combined acupuncture and antidepressant medication for depression: A systematic review and meta-analysis. J Affect Disord. 2015;176:106-17.
  15. Armour M, Smith CA, Wang LQ, Naidoo D, Yang GY, MacPherson H, Lee MS, Hay P. Acupuncture for Depression: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Clin Med. 2019;8:1140.
  16. Witt CM, Pach D, Brinkhaus B, Wruck K, Tag B, Mank S, Willich SN. Safety of acupuncture: results of a prospective observational study with 229,230 patients and introduction of a medical information and consent form. Forsch Komplementmed. 2009;16:91-7.

Literaturen:

Jin 2020 Advantages of anti-inflammatory acupuncture in treating sepsis of novel coronavirus pneumonia

Liang 2020 COVID-19 (Coronavirus Disease-19) Traditional Chinese Medicine including Acupuncture for Alleviation – A Report from Wuhan, Hubei Province in China

Litscher 2020 Effectiveness of Integrative Medicine in COVID-19

Liu 2020 Understanding of guidance for acupuncture and moxibustion interventions on COVID-19 (Second edition) issued by CAAM

Sun 2020 Acupuncture in the Treatment of COVID-19 An Exploratory Study

Verslag van The 2019 TCM Workshop in Shanghai

Verslag van The 2019 Traditional Chinese Medicine Workshop For High-End Professionals Along The Belt And Road in Shanghai van 14-10-2019 tot 3-11-2019

Dr. K.D. Liem, (kinder)arts- acupuncturist, hoofddocent SWERF opleiding.

Dit is een internationale workshop georganiseerd door Shanghai University of TCM (Traditional Chinese Medicine). Tijdens deze workshop maak je kennis van TCM in allerlei aspecten, zoals kruiden therapie (systemisch en locaal), acupunctuur, cupping, moxa therapie, tuina (massage) en Qigong.
In China heb je 2 soorten artsen: reguliere (Westerse) arts, die opgeleid is op de faculteit geneeskunde zoals hier in Nederland en TCM arts die opgeleid is op de TCM Universiteit (waaronder Shanghai University of TCM). De opleiding tot basis TCM arts duurt 5 jaar. Naast TCM krijgen ze ook onderwijs in basis vakken geneeskunde zoals anatomie, fysiologie en pathologie.

De Shanghai University of TCM is opgericht in 1956 en heeft tegenwoordig 1000 studenten. Ze hebben 3 affiliatie ziekenhuizen, Shuguang hospital, Longhua hospital en Yueyang hospital. Samen hebben deze ziekenhuizen 3000 bedden en 120.000 opnamen en 1.000.000 poliklinische patiënten per jaar. Ze doen daar integratieve geneeskunde. Patiënten worden behandeld zowel met reguliere geneeskunde als met TCM of met beiden.

Binnen Shanghai University of TCM wordt ook uitgebreid research gedaan naar kruiden geneeskunde. Ze hebben een modern en goed uitgerust laboratoria. Men probeert de werkzame stof uit de traditionele kruiden te isoleren om uiteindelijk als medicijn te kunnen produceren. Voorbeelden zijn o.a. Oblongifolin M als antiviraal middel tegen enterovirus 1, waar in de reguliere geneeskunde nog geen middel beschikbaar is.

TCM heeft al meer dan 2000 jaar geschiedenis en TCM heeft bepaalde methode eerder toegepast dan de reguliere geneeskunde . Hua Tuo (145-208) heeft mafeisan (cannabis) toegepast als anesthesie bij een abdominale operatie. Ge Hong (283-363) heeft uitgevonden dat jodium-rijke voeding schildklierproblemen kan verhelpen. Ook heeft hij rabies bestreden met immunisatie (in de reguliere geneeskunde pas in 1885 door Pasteur). Wang Tao (686-757)heeft een vorm van cataract operatie beschreven. Wei Yilin (1277-1347) heeft tractie behandeling gebruikt bij wervelfracturen (in reguliere geneeskunde pas in 1927 door Davis). Pokken vaccinatie is als toegepast binnen TCM sinds 17e eeuw (in Europa pas in de 18e eeuw).

Men heeft daar een duidelijke visie over de rol van TCM in de huidige geneeskunde. De reguliere geneeskunde heeft met biologisch-medisch model infectieuze ziekten grotendeels onder controle gekregen met antibiotica, vaccinatie en hygiene. Maar de huidige grote uitdaging in geneeskunde is vooral non-infectieuze chronische ziekten zoals cardio-cerebrovasculaire ziekten, degeneratieve neurologische ziekten, metabole ziekten en maligne ziekten. Met biologisch-medisch model kan de reguliere geneeskunde deze ziekten niet onder controle krijgen. Lifestyle en gedrag spelen een belangrijkere rol dan biologische factoren bij deze chronische ziekten. De WHO heeft in 1990 aangegeven in welke mate de volgende factoren een rol spelen voor de menselijke gezondheid en levensverwachting: lifestyle: 60%, milieu: 17%, genetisch: 15% en medische zorg: 8%. Bovendien met de hoogwaardige technologie binnen het biologisch-medisch model van de reguliere geneeskunde gaan de kosten alleen maar exponentieel stijgen en dreigt onbetaalbaar te worden. Daarom is verandering van biologisch-medisch model naar biopsychosocial/omgevingsmodel (people-centered medicine)noodzakelijk. Verandering van het gebruik van hoogwaardige technologie om ziekte te genezen naar preventie van ziekte en handhaving of bevordering van de gezondheid is noodzakelijk. Dit is juist de kern principe van TCM en hier kan TCM een faciliterende rol spelen . Hier volgt een aantal voorbeelden:

– Rou Cong Rong (Herba Cistanche), bekende kruiden uit TCM, blijkt een bio-activiteit te hebben van onder andere anti-oxidant, neuroprotectie en anti-veroudering2.
– Berberine, ook een TCM kruid, blijkt een cholesterol verlagende werking te hebben via een andere mechanisme dan statinen3.
– Epimedium, ook een TCM kruid met de werkzame stof Icariin, blijkt in staat te zijn om humane stam cellen te laten prolifereren en te diffrentieren 4,5.
– In 2015 heeft Tu Youyou uit China een nobelprijs voor geneeskunde gekregen voor haar werk om artemisinin als anti-malaria middel te isoleren uit oude TCM kruiden6.

Tijdens deze workshop heeft men ook diverse successen van TCM laten zien, zoals:

– Electro-acupunctuur anesthesie tijdens open hart operatie heeft geleid tot 90% reductie van fentanyl gebruik, snellere mobilisatie en hervatten van enterale voeding bij de patiënt, korter verblijf op de IC, minder infecties en lagere kosten in vergelijking met conventionele algehele anesthesie7. Acupunctuur anesthesie wordt daar ook toegepast bij borst operaties, schildklier operatie, ano-rectale operatie, heup arthroplastiek etc.
– Het gebruik van electro-acupunctuur tijdens percutane coronaire interventie (o.a. dotteren) leidt tot minder myocard schade en minder cardiale en cerebrovasculair incidenten tot 2 jaar na de ingreep in vergelijking met placebo8.
– Toepassing van Tai chi bij fibromyalgie leidt tot duidelijk minder klachten op basis van Fibromyalgia Impact Questionnaire in vergelijking met conventionele therapie9.
– Toepassing van kruiden Xuebijing bij behandeling van sepsis leidt tot sneller herstel van sepsis parameters en lagere mortaliteit in vergelijking met conventionele therapie10.
– Het gebruik van Fuzhen Huayu kan leiden tot verbetering en zelfs genezing van lever fibrose11.
– Toepassing van TCM kruiden bij colorectaal carcinoom leidt tot langere levensduur12. Bij een muizen model is aangetoond dat het gebruik Jianpi Jiedu (TCM kruiden) kan leiden tot tumor reductie13.
Conclusie: TCM kan zeker bijdragen tot verbetering van de geneeskunde en het is hoog tijd dat TCM geïntegreerd gaat worden in de huidige geneeskundige praktijk.

Referentie
1. Wang M, Dong Q, Wang H, et al. Oblongifolin M, an active compound isolated from a Chinese medical herb Garcinia oblongifolia, potently inhibits enterovirus 71 reproduction through downregulation of ERp57. Oncotarget. 2016;7:8797-808.
2. Li Z, Lin H, Gu L, et al. Herba Cistanche (Rou Cong-Rong): One of the Best Pharmaceutical Gifts of Traditional Chinese Medicine. Front Pharmacol. 2016;7:41.
3. Kong W, Wei J, Abidi P, et al. Berberine is a novel cholesterol-lowering drug working through a unique mechanism distinct from statins. Nat Med. 2004;10:1344-51.
4. Yao R, Zhang L, Li X, et al. Effects of Epimedium flavonoids on proliferation and differentiation of neural stem cells in vitro. Neurol Res. 2010;32:736-42.
5. Yang P, Guan YQ, Li YL, et al. Icariin promotes cell proliferation and regulates gene expression in human neural stem cells in vitro. Mol Med Rep. 2016;14:1316-22.
6. Tu Y. The discovery of artemisinin (qinghaosu) and gifts from Chinese medicine. Nat Med. 2011;17:1217-20
7. Zhou J, Chi H, Cheng TO, et al. Acupuncture anesthesia for open heart surgery in contemporary China. Int J Cardiol. 2011;150:12-6
8. Wang Q, Liang D, Wang F, et al. Efficacy of electroacupuncture pretreatment for myocardial injury in patients undergoing percutaneous coronary intervention: A randomized clinical trial with a 2-year follow-up. Int J Cardiol. 2015;194:28-35.
9. Wang C, Schmid CH, Rones R, et al. A randomized trial of tai chi for fibromyalgia. N Engl J Med. 2010;363:743-54.
10. Shi H, Hong Y, Qian J, et al. Xuebijing in the treatment of patients with sepsis. Am J Emerg Med. 2017;35:285-91.
11. Liu P, Liu C, Xu LM, et al. Effects of Fuzheng Huayu 319 recipe on liver fibrosis in chronic hepatitis B. World J Gastroenterol. 1998;4:348-53.
12. Shi Q, Liu S, Li W, et al. Exploring the medication duration based on the effect of traditional Chinese medicine on postoperative stage I-III colorectal patients: a retrospective cohort study. Oncotarget. 2017;8:13488-95.
13. Peng W, Zhang S, Zhang Z, et al. Jianpi Jiedu decoction, a traditional Chinese medicine formula, inhibits tumorigenesis, metastasis, and angiogenesis through the mTOR/HIF-1α/VEGF pathway. J Ethnopharmacol. 2018;224:140-8.